Expositie hongerdoeken

Geschreven door L. Veldman op . Geplaatst in Expowand

De geschiedenis van de hongerdoek

Al bijna 30 jaar worden voor de vastentijd zogenaamde hongerdoeken gemaakt en verspreid om te worden opgehangen in kerk, school of parochiecentrum. De hongerdoek gaat terug op een oud, middeleeuws gebruik. De doek werd opgehangen om in de vastentijd het altaar, waar de viering van de eucharistie plaatsvond, aan het oog te onttrekken. Dat had te maken met de opvatting van de middeleeuwse christen, dat hij als zondig mens onwaardig was om het altaar te naderen. Deze hongerdoeken werden vaak beschilderd met voorstellingen van het leven, lijden en sterven van Jezus. Zo zijn de doeken eeuwenlang een praktische vorm geweest van verkondiging en catechese. Omdat de doeken tijdens de vastentijd werden opgehangen kregen ze de naam “hongerdoeken”.

In de huidige tijd

Midden jaren zeventig werd deze vergeten traditie opgepakt door de Duitse vastenactie “Misereor”. Door Misereor werd er echter een actuele betekenis aan gegeven door kunstenaars uit het Zuiden te vragen nieuwe hongerdoeken te maken vanuit Bijbelse en christelijke thema’s die hen aanspraken. De gedachte erachter was: “Waarom zouden wij, “moderne armen” in het Westen niet door christelijke symbolen en beelden uit het Zuiden tot een nieuwe instelling, tot vernieuwd geloven kunnen worden gebracht?”

Vanuit Duitsland vond het gebruik ook in veel parochies (en protestantse gemeenten) in Nederland ingang. En niet alleen in Nederland. Je treft ze tegenwoordig zelfs over de hele wereld aan. In sommige landen, bijvoorbeeld in Vlaanderen, spreekt men van meditatiedoek, soms ook over geloofsdoek. Om de twee jaar verschijnt er sinds 1978 een nieuwe hongerdoek.

Van alle hongerdoeken is een grote uitvoering op de markt gebracht: gedrukt op katoen, formaat ongeveer 2 bij 3 meter. Er is ook een kleine variant: 70 bij 100 cm; de oudere zijn op katoen gedrukt, de nieuwere op kunstdrukpapier. Bovendien zijn van bijna alle hongerdoeken in grote oplages afdrukken op A4-formaat gemaakt. Het copyright van de hongerdoeken berust bij Misereor.

Verspreiding

De hongerdoeken werden tot 1999 in Nederland verspreid door de stichting Hongerdoeken in Den Bosch, opgericht door het toenmalige Missiecentrum van dat bisdom. Die stichting is opgeheven en vanaf 2000 doet Vastenactie Nederland, nu een onderdeel van Cordaid, de verspreiding.